رجوع است با دو دستگاه كالسكه و پنج يدك و سه نىدار با فراش و شاطر و تجملات ديگر نمايان شدند . سركار شاهمراد ميرزا قبل از آنها رسيده روبوسى نمودم . سليمان ميرزا به كالسكهء ايشان رفت . از نهرهاى آب بسيار گذشتيم كه از رودخانهء زاينده‌رود جدا كرده بودند . قراء و دهات آباد دو طرف جاده را گرفته [ است . ] يك وجب زمين لم‌يزرع نبود . برج كبوتر بروج بسيار در هر طرف [ بود ] و هركجا چشم كار كند براى كبوتر با اشكال مختلفه نمايان بود كه بعضى از آنها مثل يك عمارت بسيار عالى نمايان بود . در حقيقت زيب و زينت صحرا شده بود . شهر اصفهان از اين سمت كه مىرفتيم چندان نمايان نبود . داخل دروازه شده از همان سنگ‌فرشهاى كاشان داشت . كم‌كم به آبادى شهر داخل شديم . زنهاى زياد روى بام و پشت درها به تماشا آمده بودند . اغلب خوشگل [ بودند ] و كمتر حجاب مىنمودند . مدتى از كوچه گذشته كاروانسرا و تيمچه و دالان بود ، تمام آن مسكون و مملو از مال التجاره . ميدان نقش‌جهان بعد از طى اين مسافت از در بازار قيصريه وارد ميدان نقش‌جهان شديم . اين ميدان از بناهاى قديم [ است . ] مىگويند از عهد امير تيمور است . در كمركش ميدان داخل دروازه شده كه رو به مشرق بود . بازار مسگرها بود ، يكصد ذرع طول داشت . از دروازهء ديگر گذشته وارد ميدان كوچكى شده كه دور ميدان تمام اطاق و مسكن سرباز [ بود ] و چهار خيابانى داشت و مابقى فضا باغچه [ بود ] و درختهاى كهن داشت . شاخ شكار رو به شمال در ورود عمارت حضرت و الا و ساير عمارات دولتى بود . پياده شديم از جلوى « باغ كاج » گذشته از درى داخل خلوتى شديم كه عمارت زمستانى حضرت و الا بود . بر تمام در و ديوار بلكه خيابانهاى خلوت سرهاى شكار نصب كرده بودند كه به دست حضرت و الا صيد شده [ است ] . در حقيقت ديوار و پشت‌بام تمام شاخ بود . به سليقهء من كه ابدا تعريفى نداشت . در باغچه گلهاى نرگس و سنبل باز بود .